Terugblik op ISPS Conferenties en webinars

Terugblik ISPS Conferenties en Webinars

ISPS Conference Perugia – Co Constructing Healing Places – 31 augustus – 4 september 2022
ISPS Webinar – Beating the Stigma of Psychosis – 14 mei 2022
Webinar met Marie Brown – Post Partum Psychose en de meervoudige realiteit van het moederschap – 13 mei 2022
ISPS Webinar – “Hoe blijf ik erbij?” – 10 mei 2022
ISPS Webinar – “Learning from each other” – What we can learn from family members part 2 – 7 april 2022
ISPS Webinar – “Familiar and Psychosis” – What can we learn from family members? – 3 maart 2022
Sporen en weefsels – 16 oktober 2020
Stranger in the city – 28 augustus t/m 1 september 2019

ISPS Conference Perugia

EEN EERSTE TERUGBLIK
door Marc Calmeyn

Hoe vat je zo’n inspirerend caleidoscopisch congres samen?

Perugia heeft zijn wortels in de Etruskische cultuur en wijsheid.  Met het International Art Therapies for Psychosis Festival vindt  ISPS zijn wortels in hetaanboren van nieuwe benaderingen en het doorbreken van grenzen.

Het aanboren van nieuwe benaderingen.                                                      
Het Festival maakt transformatie mogelijk.  Daaruit blijkt dat er ‘meer in de hemel en op aarde’  is dan de tot nu bekende maar onvoldoende kennis over psychose. Is het gewaagd om te zeggen dat dit de ‘derde golf’ is om psychose te begrijpen?  Na de onmisbare bijdrage van personen met een psychotische conditie en de significante anderen (eerste golf) de biopsychosociale en existentiële verbreding (tweede golf) ?

Grenzen doorbreken.                                                                                          
Het is niet alleen transformerend, maar ook transcenderend.  Kunst is de ‘evidence base’ dat psychose niet alleen een ‘evidence based’ ding is.  
Kunst is ‘de koninklijke weg’ (om Freud te parafraseren) om dit te onthullen.  
Het Art Therapies for Psychosis Festival is een voorbeeld van dit ’the proof of the pudding is in the eating’.                                          
Om verder te gaan  met deze culinaire metafoor.  Kunst voor psychose is niet de kers op de taart, maar de bodem van de taart.

Het is onmogelijk om alle presentaties samen te vatten.  Toch is  als rode draad de uitnodiging, de inspanning, de oproep tot menselijke(e) interventies, dialogen en luisteren.  

Healing spaces hebben nood aan verbinding en een open dialoog, niet toevallig de kernwoorden en ideeën van dit congres.  
Dit zijn essentiële dynamieken om met trauma om te gaan en onmisbare concepten voor therapeutische interventies – individuele behandeling en ondersteuning, (multi-) familiale benaderingen, dit alles met belangrijke maatschappelijke implicaties.  
Het prachtige lied van Timmy Thomas uit 1973 ‘Why can’t we live together’ is nog steeds een actuele vraag, die nog urgenter is sinds de Covid-pandemie zoals sommige presentaties op het congres hebben uitgelegd. 

Zijn verbinding en open dialoog de pijlers voor de brug naar het volgende congres in Jerevan? 

Het was dus een symbolische daad van grote waarde dat Maurizio ons aan het einde van het congres in de plenaire zaal  uitnodigde om samen te komen en de kettingen ook samen te breken.

@Maurizio en collega’s, dit is de representatie van de kerndynamiek  van het co-construeren van helende ruimtes. Heel hartelijk bedankt.

Marc Calmeyn

Beating the Stigma of Psychosis

Thank you to all who attended our webinar last week with presenter Dr. Patrick Corrigan. The session was informative, challenging, and a call-to-action. The dialogue and interaction from the live audience enriched the experience, creating critical conversation points. You can now watch the recording of the webinar on YouTube.

Post Partum Psychose en de meervoudige realiteit van het moederschap met Marie Brown

Dit bijzondere webinar dat door de werkgroep “Te Gekke Moeders” werd georganiseerd kun je hier op verschillende wijze nog eens herbeleven.

Dit is de Power Point presentatie die Marie Brown gebruikte tijdens het webinar:

Hier vind je de link naar de recording van het webinar

Een kort verslag van de werkgroep bestaande uit: Cynthia Dorrestijn, Monique de Koning en Alle Haarsma-Wisselink.

Moeder op drift

Op vrijdag de dertiende jl. vond het webinar met de Amerikaanse spreker dr. Marie Brown plaats, getiteld ‘Psychosis in Pregnancy & the Postpartum: Psychosocial and Feminist Perspectives’.
De webinar bestond uit twee delen.
In het eerste deel poneerde Marie een kritiek op de biomedische ‘master story’, op de reductie van de aan de zwangerschap/bevalling gerelateerde psychose tot een individuele, hormonale gebeurtenis.
In het tweede deel verkende ze dit type waanzin vanuit een (meer) emancipatoir perspectief.
Ze benoemde bijvoorbeeld hoe de positie van vrouwen, en specifiek het vrouwelijk lichaam, in een patriarchale samenleving een rol speelt in het ontvouwen van de waanzin.
Ook de rol van de ‘matrescence’ (moeder worden) en zelfs het vader worden (ook zij kunnen een postpartumpsychose doormaken) belicht ze.
Gangbare ideeën over het onderscheid kunnen maken tussen zelf en ander, wat zogenaamd ‘mis’ gaat en reden is tot het vaststellen van psychose, worden bevraagd door het met elkaar in dialoog brengen van zwangerschap/bevalling enerzijds en psychose anderzijds.

Op dit webinar kwamen 25 geïnteresseerden af; een divers internationaal publiek met o.a. moeders, psychiaters, psychologen, verpleegkundigen, psychotherapeuten en kunstenaars. Onder hen waren ook twee sprekers van ons webinar vorig jaar. 

Uit diverse reacties blijkt dat er vooral behoefte is aan een verdere uitdieping van het tweede deel van het webinar, en er is een vraag om meer inmenging van ervaringsdeskundigheid. Beiden willen we met de werkgroep verder aan bod laten komen in een dagvullend, fysiek symposium in het najaar van 2022. 

ENKELE INTERESSANTE BOEKEN VAN MARIE BROWN

Graag verwijzen we in dit verband naar het interessante boek dat Maria Brown samen met Marilyn Charles heeft uitgegeven:  

“Women & Psychosis Multidisciplnary Perspectives”. 

Onder deze link kan je enkele bladzijden uit het boek lezen

Alsook een ander boek van haar “Women and the Psychosocial Construction of Madness”.

Post Partum Psychose en de meervoudige realiteit van het moederschap

webinar Marie Brown/ een reflectie van Bo Jobse

Marie Brown biedt ons in haar webinar de benodigde afstand om het in de Westerse patriarchische cultuur dominante narratief over moederschap en gerelateerde psychische klachten waar te nemen en nodigt ons uit dit narratief te verrijken. Verrijken opdat er ruimte is voor een diversiteit aan ervaringen en vooral ook de vrijheid om aan deze ervaringen betekenis te geven.

In het webinar doet zij een voorzet en reikt ons diverse perspectieven aan die van betekenis kunnen zijn in de vorming van een verrijkt individueel en collectief narratief over de ervaringen van het moederschap waarbij er niet enkel over moeders en hun ervaringen gesproken wordt, maar ook moeders vanuit hun eigen ervaringen gehoor krijgen.

Het dominante discours in de huidige psychiatrie betreft het biomedische model. Vanuit dit model worden de intense emotionele toestanden van de vrouwelijke ervaring bezien als een pathologische toestand van het lichaam; het gevolg van een hormonale disbalans al dan niet in combinatie met een onderliggende psychologische kwetsbaarheid. Ondanks dat er weinig wetenschappelijk onderzoek lijkt te zijn gedaan naar postpartum psychose en het DSM-classificatie systeem er geen aparte diagnose voor heeft, wordt er vanuit het biomedische model een stigmatiserend beeld van gevaar en een op herstel van veiligheid gerichte behandeling gehanteerd. De macht van het biomedische dominante discours ontneemt hierbij niet zelden de regie van de betreffende vrouw en juist de ervaring van machteloosheid geeft aanzet tot een subjectieve beleving van trauma.

Vanwege de dominantie van het biomedische discours is er ook binnen andere terreinen, zoals het socio-psychologische perspectief, weinig onderzoek gedaan naar het moederschap en de subjectieve belevingen daarvan. Daarmee samenhangend is er geen psychotherapeutisch kader ontwikkeld voor de ondersteuning van vrouwen in de intense emotionele ervaringen van het moederschap. Uit onderzoeken die gedaan zijn lijkt de socio-culturele context van invloed te zijn op de ontwikkeling van postpartum psychose. Zo lijkt de (over) belasting door uiteenlopende stressoren die door primaire verzorgers in de fase van het prille ouderschap kan worden ervaren in combinatie met veelal beperkte steun in onze individualistische cultuur van invloed. In lijn hiermee lijken de tegenstrijdige culturele normen en waarden ten aanzien van moeders van invloed te zijn; enerzijds dient een moeder vooral verbonden te zijn met haar kind en haar rol als moeder en anderzijds dient zij zich ook van deze rol te differentiëren en maatschappelijk productief op gebied van werk. Een moeder kan het eigenlijk nooit goed doen en juist dit gevoel professioneel ook wel de ‘double bind’ genoemd en subjectief veelal ervaren als het chronische ‘mom guilt’ zet een moeder klem en zorgt voor verwarring. Voorts lijkt de superieure waarde die de westerse patriarchische cultuur hecht aan differentiatie en autonomie ten opzichte van symbiose en verbondenheid van invloed te zijn.

Vanuit het psychoanalytische en ontwikkelingsgerichte perspectief wordt de uitdaging van het prille moederschap vooral bezien in het kader van differentiatie van het zelf ten opzichte van de baby, waarmee de subjectieve beleving veelal is dat er een zekere eenheid wordt ervaren in de moeder-kind relatie. Een ontwikkelingstaak voor zowel moeder als kind is om zichzelf te differentiëren uit deze ervaren eenheid opdat er een subjectief zelf wordt ervaren en daarmee een gevoel van regie. Voor de moeder is er daarnaast de uitdaging om zich aan te passen aan de transformatie die haar identiteit doormaakt. Met de geboorte wordt er immers niet alleen een kind geboren maar ook een moeder, en juist daarom is het van belang dat niet alleen het kind maar ook de moeder in die eerste fase zich gedragen weet.

Het feministische perspectief benadrukt vooral het belang om ook oog te hebben voor de geboorte van de moeder en de moederlijke subjectiviteit en de moeder niet enkel functioneel aan het kind te stellen. Zij bieden tegenhang aan de binnen de westerse patriarchische cultuur waargenomen (traumatiserende) objectivering van vrouwen in het algemeen en moeders in het specifiek. 

Het spirituele perspectief sluit aan op de ervaring van verbinding en eenheid die in relatie tot het kind en de wereld in het (prille) moederschap kan worden ervaren. In plaats van deze andere bewustzijnstoestanden te pathologiseren wordt er een transcedente waarde aan toegekend.

‘Wat zijn de behandelimplicaties die aan de meervoudige perspectieven te verbinden zijn?’ was een vraag van een publiekslid. ‘Dat er meervoudige behandelopties zijn die afhankelijk van individu en diens context van waarde kunnen zijn’ was Marie Brown haar antwoord.

Het verzachten van de stem en daarmee de macht van het dominante patriarchische verhaal en het ruimte geven aan veelheid van stemmen, bij voorkeur ook vrouwelijke met doorleefde ervaringen. Normaliseren en het serieus nemen van uiteenlopende subjectieve ervaringen. Post partum psychose bezien als een fenomeen van de vrouwelijke fysiologie in interactie met haar context. Dat is het pleidooi van Marie Brown waarbij ik mij aansluit. Ondanks dat de patriarchische en biomedische bril ons normaal lijkt te zijn geworden maakt Marie Brown ons (opnieuw) bewust dat het slechts een bril is uit velen.

Hoe blijf ik erbij?”

Op dinsdag 10 mei 2022 organiseerde onze vereniging een bijzondere meeting waarbij samen met familieleden, cliënten en hulpverleners stil gestaan werd bij de vraag: Hoe blijf ik erbij?.
En dit vanuit drie perspectieven: Vanuit mensen met familie-ervaring, vanuit mensen met een eigen ervaring en vanuit mensen met professionele ervaring rond psychose-gevoeligheid.

Het werd een uitermate indringende ervaring.
We danken R. D, één van de deelnemers, voor haar reactie die zij ons toestuurde:

Beste mensen,

Ik richt dit schrijven aan de initiatiefnemers, organisatoren en medewerkers van het webinar ‘Hoe blijf ik erbij?. 

Ik wil jullie graag feliciteren en mijn oprechte dank uitdrukken voor de zeer geslaagde webinar, waarin niet alleen belangrijke informatie werd verschaft over ‘Hoe anders omgaan met psychose?”, maar waarin de bijeenkomst online zich ontwikkelde tot een rijke ontmoeting tussen mensen die vanuit verschillende achtergronden en invalshoeken met psychose geconfronteerd worden. 

Het meest bijzondere was wel dat we als deelnemer lijfelijk konden ervaren wat gelijkwaardig communiceren via Open Dialogue met een mens doet. Een aanpak waarbij kwetsbaarheid niet wordt geschuwd, maar integendeeld geacht wordt en de veilige, gemeenschappelijke grond vormt van waaruit het herstelproces wortel kan schieten.

Ik heb dit webinar gevolgd vanuit alledrie de perspectieven: 

  • als hulpverlener waarbij ik in mijn werk als huisarts de voorbije jaren enkele malen geconfronteerd werd met een cliënt die een psychotische opstoot deed. 
  • als kind van een ouder die vele jaren terug een ernstige geestelijke crisis doormaakte, waardoor ik aan den lijve ondervond en -vind wat een ontwrichtende impact dit kan hebben op de volgende generatie wanneer deze crisis niet (zorgvuldig) verzorgd wordt 
  • én als mens, die zich bewust is van haar eigen kwetsbaarheid en zoekende is hoe hier weerbaar mee om te gaan. 

In alle drie hoedanigheden voelde ik me aangesproken en ontroerd. Meer nog de webinar draagt bij aan het herstelproces waarin ik me zelf momenteel bevind. Dank hiervoor.

Dat vandaag de dag op een dergelijke wijze een zinvol alternatief wordt geboden waar zowel de betrokkene die een psychose leeft, de familie als de hulpverlener, wel bij varen, is iets wat helend in me doorwerkt en het geeft me hoop voor de toekomst. 

Wat als Open Dialogue niet alleen wordt toegepast binnen het kader van een psychose, maar in elke context waarin sprake is van een psychische crisis? In hulpverlening tout court? Bij conflicten in de klas, op de werkvloer, in onze dagelijkse omgang? De wereld zou er een héél pak mooier uitzien.

Een webinar met zoveel medewerkers, is een ongezien gegeven, geloof ik. Ik heb het in ieder geval nog nooit meegemaakt. Niet evident om dit -online dan nog- te organiseren. Maar net de manier waarop de webinar was opgezet maakte dat de boodschap overkwam. Omdat ze niet theoretisch op enkele powerpoints werd uiteengezet, maar via ontmoeting rechtstreeks kon spreken tot het hart en net daardoor ook veel meer impact heeft. 

Ga ajb door met dit soort bijeenkomsten online of live. Hier is zo’n nood aan, zowel bij mensen die een psychische crisis doormaken, als familie die vaak niet weet hoe ermee om te gaan als hulpverleners die, vanuit machteloosheid en niet beter weten, zich nog al te vaak verschuilen achter een muur van zogenaamde onkwetsbaarheid.

Enkele ideeën die in me opwellen voor evt volgende webinars:

Hoe de zin en rijkdom die (vaak) de kern uitmaakt van een psychose ont-dekken?

Psychose als katalysator voor noodzakelijke verandering ten goede in iemands leven?

Hoe kan het leven van een psychose bijdragen tot het herstelproces van onverwerkt individueel en transgenerationeel trauma? En welke boodschap heeft een psychose voor de samenleving als geheel? Kan ze een rol spelen in het helingsproces van collectief trauma?

Wat is de impact van een psychose die iemand doormaakte op de 2e en 3e generatie in een familie?

Ik wens jullie alle goeds en hopelijk tot een volgende bijeenkomst,

R D

Mei 2022

EVEN TERUG KIJKEN

Het webinar “Hoe blijf ik erbij?” bestond uit een drietal onderdelen.
Het eerste deel, drie inleidingen door achtereenvolgens Eddy Smet, Emile Van Bellingen en Wil Buis werd opgenomen en is hieronder nog eens te zien.
Door een kleine technische misser is de eerste minuut weggevallen. Sorry daarvoor!

Hier de drie inleidingen:

Het vervolg, de Open Dialogue settings in drie groepen, is wegens privacy redenen niet opgenomen, evenals het derde plenaire deel.

“Learning from each other” – What can we learn from family members? – part 2

Op 7 april 2022 werd het tweede deel van het webinar georganiseerd door de ISPS International rond het thema
“Familiar and psychosis” – Learning from each other
Wie het webinar graag nog eens wil terug zien kijkt hier.

Een enthousiaste reactie op het webinar van Ludi Van Bouwel.

“Gefeliciteerd.
Twee dagen na de webinar was ik verheugd de opname via Youtube te bekijken en ik kon de intimiteit van de atmosfeer in de discussie aanvoelen. Het is indrukwekkend hoe Dmitriy Gutkovich, Eamonn Flynn en Margreet De Pater op zulke open en diepgaande manier interageerden met elkaar ofschoon ze elkaar nauwelijks kenden en dit gebeurde voor een internationaal publiek op een scherm. De ‘zoon’ opende een overtuigende en wijze dialoog met de ‘vader’ die zijn kwetsbaarheid en pijn niet schuwde.
Ook Margreet, die zichzelf als een outsider ervaart in haar rol van psychiater, gooide zichzelf in de discussie en kwam openlijk uit voor haar eigen angsten en moeilijkheden als psychiater in de omgang met psychose.
De moderatoren, Ro Speight en Cindy Peterson-Dana, waren op een niet intrusieve, voorzichtige afwachtende wijze de katalysator van de dialoog en brachten ook een eigen persoonlijke input.
Ze demonstreerden allen hoe belangrijk het is te luisteren en elkaar vertrouwen te geven.
Ik kon ervaren dat de toehoorders in resonantie waren met deze open, diepgaande atmosfeer en wanneer het pijnlijke verlies van één van de luisteraars naar boven kwam, werden de juiste woorden gevonden door de panelleden.
Dank hiervoor. Ik ben er zeker van dat we veel hebben geleerd en ik ben oprecht blij dat de webinar nog steeds kan bekeken worden via Youtube.
Dank ook aan Jen Kylion om iedereen samen te brengen. Dank aan Julie Kipp om de juiste dingen aan het einde ter sprake te brengen en zeker ook dank aan Pat Wright en Antonia Svensson die achter de scène ervoor zorgden dat alles in goede banen werd geleid.”

“Familiar and Psychosis” – What can we learn from family members?

Op 3 maart 2022 werd het eerste deel van het webinar georganiseerd door de ISPS International rond het thema
“Familiar and psychosis” – What can we learn from family members.
Drie familieleden delen hun gemeenschappelijke ervaringen in het ondersteunen van hun geliefden, pleitend voor een meer familie-vriendelijke en compassie-volle benaderingen van psychoses.
Cindi Fisher from US, Leigh Murray from New Zealand and Tanya Frank from UK.
Wie het webinar graag nog eens wil terug zien kijkt hier.

Sporen en weefsels

Op 16 oktober 2020 organiseerde de ISPS ism het UPC Zorg van de KU Leuven een conferentie dat uiteindelijk een webinar werd.

Sporen en weefsels. 

Ludi van Bouwel opent het webinar en vertelt iets over het logo, gemaakt door Erik Thijs, kunstenaar en psychiater. In het logo heeft hij de kleuren van ISPS en UPC verwerkt zodat het samenwerkingsverband rond dit thema ook bekrachtigd wordt.
UPC staat meer en meer open voor de nieuwe benaderingen en medewerkers openen zich voor deze nieuw verworven inzichten om ze in hun werk te integreren.
Het is uniek dat dit webinar in dit perspectief georganiseerd wordt en dat deze nieuwe benaderingen in een universitaire kliniek uitgenodigd worden om hun expertise binnen te brengen.

Ludi vertelt over de sporen van paddestoelen en hoe ze groeien op een bodem die dooraderd is van een heel netwerk. Als je een paddestoel plukt heb je ook steeds weer invloed op heel dit netwerk. Je kan de paddestoel niet los zien van dit netwerk en de bodem die hij nodig heeft om te gedijen. Een paddestoel vormt maar een klein deel van een schimmel, waarvan het grootste deel zich in de grond bevindt in de vorm van schimmeldraden.

Als je naar het logo kijkt dan zie je ook dit netwerk weerspiegeld. Je kan een mens niet losmaken van de context waarin hij leeft, zijn familie, zijn relaties, zijn werkrelaties, zijn vrienden.

Als iemand in een crisis zit en je maakt hem los van de context dan ontken je het bestaan van het weefsel waar hij deel van uitmaakt.

In dit webinar worden drie modellen gepresenteerd waarin dit verband gerespecteerd wordt en de centrale motor wordt van heel het proces dat de persoon in crisis leeft.

Een psychose brengt zowel de patiënt als zijn familie in een crisis. Meer dan ooit beseffen psychiatrische hulpverleners de noodzaak om familie zo vroeg mogelijk te betrekken en hen uit te nodigen tot een intensieve samenwerking.
De Multi Family Therapy, ontstaan in Argentinië en verder ontwikkeld in Italië, en de Open Dialogue, ontstaan in Finland, zijn twee vertrouwde methodieken binnen de International Society for Psychological and Social approaches to Psychosis (ISPS). Ook in het UPC KU Leuven vinden ze ingang. Beide therapievormen focussen op verbinding, dialoog, het toelaten van kwetsbaarheid en geloof in groei doorheen de crisis.
Ook de Open-hart-cirkels gaan voor liefdevolle zorg die haar wortels vindt in waarachtigheid, gelijkwaardigheid en spreken vanuit eigen hart. Ze zijn ontstaan in Vlaanderen op initiatief van mensen die geraakt werden door een diepmenselijke gebeurtenis in hun leven of bij naasten.

De eersten die hun benaderingswijze presenteren zijn het Multi Family Therapy team uit Italië.

Dr Andrea Narraci, psychiater en psychoanalist. Stichter van Multifamily-therapy in Italië. 

Caterina Tabasso: psychologe en psychoanalyst en trainer in Multifamily-therapy

Sylvia Rivolta: medewerkster en trainster

In deze benaderingswijze worden families samen bijeengebracht en herkenning van wat ze doormaken vormt een belangrijk uitgangspunt. Ieder wordt gevraagd om met openheid naar het verhaal van de andere te luisteren en niet te reageren of te onderbreken. Een fundamentele waarde is dat ieder een stem heeft en dat verschillende meningen naast elkaar kunnen bestaan ook al zijn ze soms tegengesteld. Het gaat erom dat het anders zijn van ieder kansen krijgt om zich te laten zien. Er ontstaan in een veilige setting, in het bijzijn van meerdere coördinators een veilge ruimte om zich uit te spreken en de angst en verlamming te overwinnen om een eigen mening of gevoel te verwoorden, wat in de besloten familie kring niet altijd mogelijk is. Hierdoor wordt de symbiose die vooral in psychose gevoelige families heel gemakkelijk ontstaat beetje bij beetje omgezet in een gezond verbonden samen spreken over wat in de familie beweegt en iedereen beïnvloedt.

Zo ontstaat geleidelijk aan een nieuwe realiteit waarin nieuwe dingen kunnen worden verkend. 

Essentieel is dat in dit klimaat ieder meer zicht krijgt op zijn eigen identiteit en ook op de verwachtingen die ten aanzien van ouders naar kinderen en kinderen naar ouders leven en in hoeverre die kunnen beantwoord worden. Wat dit soms in de weg kan zitten zijn onverwerkte ervaringen of psychologische remmingen, taboes, niet verzorgde verwondingen, onopgeloste conflicten en allerlei overlevingsmechanismen.

Er wordt daar niet over geoordeeld maar respectvol mee gewerkt zodat het familieweefsel zich kan herstellen. Want uiteindelijk gaat het erom dat ieder vanuit zichzelf zijn plek in het geheel vindt 

Samengevat beweegt het werken met families rond deze drie sleutels:

1 wat in deze setting met families gebeurt doet zich op deze wijze niet voor in de familie en is als een nieuwe ervaring te beschouwen, die perspectief biedt

2 niemand is juist of verkeerd

3 wat mij overkomt verbindt zich met wat jou overkomt: meer wederzijds aanvoelen.

De coördinatoren worden werkend met de groep ook leden van de groep en spelen kort in op wat in de groep mogelijk is en beweegt. Hoe meer de groep zelf in staat is om antwoorden te geven hoe meer de groep kan groeien en krachten kan bundelen. De waarde die alles beheerst is aanwezig zijn bij wat er gebeurt en dit ondersteunen en faciliteren waar nodig.

Aanvullend kan achteraf met de familie worden overlegd en bekeken of enige vorm van individuele therapie aanvullend nodig is zodat er een trauma verzorgd kan worden dat een meer specifieke benadering behoeft. Dit kan eventueel ook een medicamenteuze ondersteuning zijn maar door wat er al in de groepstherapie gebeurt kan deze minimaal gehouden worden.

De begeleiders waken er ook over dat ieder zich comfortabel voelt en niemand de groep overheerst zodat gelijkwaardigheid kan ontstaan, terwijl dit bij de start niet altijd het geval is.

Tweede presentatie: Team Open Hartcirkels

Willy Vandamme en Lut Wouters en Lieve Windels

Deze werking is ontstaan na de dood van hun dochter en vanuit de frustratie als ouders niet gezien te worden. Ze richt zich dan ook tot ouders die in een crisis oriëntatie zoeken voor wat ze doormaken en er wordt gestart van de huidige situatie om te bevoelen wat er nodig is om uit de moeilijke situatie te komen.

Aan een cirkel gaan soms een aantal individuele gesprekken vooraf waarin mensen wordt verteld hoe een dergelijk cirkel verloopt en om te bekijken wat er al wel of niet is gebeurd. Zo nodig kan er ook beroep worden gedaan op een psycholoog, therapeut of psychiater om specifieke hulp aan te bieden. Het zijn hulpverleners die vertrouwd zijn met de werking van deze cirkels. Ze komen tegemoet aan de nood van mensen om zich te kunnen uitspreken over wat ze meemaken en om gehoord te worden in waar ze nood aan hebben. Doelstelling is: anders te leren kijken naar hetzelfde. Het blijkt uit de ervaring dat mensen het vooral over existentiële problemen hebben.

Contact kunnen maken met wat er toe doet en wat belangrijk voelt kan een basis geven om andere stappen te ondernemen. Er kan in een veilige setting een innerlijk reflectieproces op gang komen waarbij pijn en verdriet een plek krijgt. Het gevolg daarvan is een groter engagement naar elkaar toe. Niet de persoon in crisis staat in het middelpunt van de aandacht maar het geheel en wat nodig is om in dit geheel meer betrokkenheid te creëren. Als spontaan traumatische verhalen worden gedeeld dan is er ruimte voor en wordt er bekeken wat er eventueel meer moet worden gedaan om dit te kaderen. Medicamenteuze ondersteuning wordt hierbij niet uitgesloten maar ze wordt herleid tot wat nodig is om met de pijnlijke gevoelens te dealen. Men start bij wat zich als eerste aandient om het gesprek op gang te brengen. Het gaat wezenlijk om contact te kunnen maken met wat zin en betekenis geeft aan wat men leeft of geleefd heeft.

Achter angst en verdriet schuilt heel veel verlangen en beetje bij beetje kan men proberen daar contact mee te krijgen.

Derde benadering: Open Dialogue. Dag van Wetter

Dag traceert eerst een beetje het ontstaan van Open Dialogue in Finland en het onderzoek van Jaakko Seikhula.

Daarna beschrijft hij wat het is. Een doelgericht systeem van psychiatrische zorg en behandeling op basis van 30 jaar praktijkonderzoek. Daarbij wordt zo snel mogelijk verbinding en samenspraak met alle betrokkenen georganiseerd, brede gesprekken waarin open naar de verschillende ervaringen en perspectieven wordt geluisterd. Op die manier kan ook samen naar mogelijke doelen, krachten, hulpbronnen en andere oplossingen worden gezocht, en kan tijd en toekomst worden gewonnen.

Het zorgcircuit Psychose Noord-West Vlaanderen startte als eerste in ons land met een werkgroep die onderzoekt hoe dit in ziekenhuizen kan worden geïntegreerd. Maar ook buiten ziekenhuizen kan de werking op gang komen. Essentieel is om meer psychiaters gemotiveerd te krijgen om op deze wijze samen te werken en in dialoog te gaan met de persoon in crisis, de familie en alle betrokkenen.

De basisprincipes in deze benadering zijn:

1 onmiddellijke hulp als er zich een crisis voordoet-hoe sneller men bijeenkomt hoe beter men kan aansluiten bij de reële noden.

2 de familie en het sociale netwerk wordt er direct bij betrokken

3 er is flexibiliteit en mobiliteit nodig om in te spelen op de behoefte en noden die zich op de moment zelf laten zien; er wordt niet met een vooropgesteld plan gewerkt.

4 ieder neemt de verantwoordelijkheid op die binnen zijn mogelijkheden ligt

5 er wordt gezorgd voor een psychologische continuïteit zodat er ankerpunten blijven om hulp in te roepen

6 iedereen leert met onzekerheid om te gaan omdat niet direct duidelijk is hoe een crisis evolueert

en op zich heeft ze ook tijd en ruimte nodig

7 het gaat om dialoog waarbij alle betrokkenen volwaardig deelnemen aan het gesprek

Op een gegeven moment gaan de begeleiders met elkaar in gesprek en delen met elkaar wat ze ervaren en waarnemen. Achteraf kan ieder die wil daarop reageren.

In deze setting kan wat anders niet kan verwoord worden toch gezegd worden en kan de betekenis van een crisis oplichten.

De begeleiders leren op deze wijze ook elkaar meer vertrouwen en de expertise van elk te respecteren. In dit perspectief bewegen de hulpverleners als compagnons.

Doelstelling van Open Dialogue:

‘ Leer zo te luisteren dat anderen kunnen spreken. Leer zo te spreken dat anderen kunnen luisteren.’ 

Op het einde van het webinar worden de drie benaderingswijzen nog eens bij elkaar gezet om de raakpunten en verschillen te onderscheiden.

 Zowel Open Dialogue en Open Hart Cirkels moeten op de medewerking van psychiaters en hulpverleners kunnen rekenen die met deze werkwijze vertrouwd zijn, wat in ons land nog in een beginfase zit. Sommige ziekenhuizen zijn nog niet bereid om dit te integreren en er is nog veel werk aan de winkel om de omkadering te bieden die families nodig hebben om de crisis met vereende krachten door te maken.

De Multifamilytherapy kan zowel in als buiten het ziekenhuis worden toegepast. Kortom: ze is mogelijk in elk vorm van setting. Ze vraagt niet veel, een vast team neemt dit in handen en zowel de crisis als de oorzaak van de crisis worden in acht genomen. Daarom peilt men ook naar traumatische gebeurtenissen in het verleden om de geschiedenis van de familie in kaart te brengen, zodat er samenhang ontstaat en de bredere context een licht kan werpen op een dynamische benadering van de familiegeschiedenis en de invloed ervan op de individuele leden van een familie.

Zo wordt het soms helder dat een vader en moeder een vroeger trauma niet heeft kunnen verzorgen en in een overlevingsmodus beweegt om ermee te kunnen dealen. Dit kan een patroon worden die kinderen overnemen waardoor het trauma blijvend invloed heeft op de familierelaties. Een kind gaat onbewust soms een symbiose aan met een onverwerkt emotioneel probleem van een ouder. 

Of een ouder projecteert dit onbewust op een kind. Beiden worden hierdoor in hun ontwikkeling geremd en de relatie kan hierdoor oncomfortabel voelen.

Hoewel  Open Dialogue en Open hartcirkels een therapeutisch effect kunnen hebben op de familiedynamiek hebben beide benaderingen geen bewuste therapie voor ogen. Dit is wel het geval bij Multifamily-therapy. Bij de laatste wordt alles wat er gebeurt ook bekeken vanuit de familiegeschiedenis. Maar de dynamiek van de groep is toonaangevend voor hoe het proces zich ontwikkelt en wat er mogelijk is.

Bij alle drie wordt iedereen die door de crisis geraakt erbij betrokken en uitgenodigd om in dialoog te gaan met elkaar. 

Een verslag door Huguette Beyens

Stranger in the city – 21e Internationale Conferentie van de ISPS
28 augustus t/m 1 september 2019 in Rotterdam

Een terugblik op de conferentie door Marc Calmeyn

Let’s start with the most important issue.
Congratulations to the organizing committee and all coworkers for the creation and realization of this congress.

Creation in the first place indeed. The basic assumption of the congress is creative in origin: broadening the scope of the biopsychosocial model for the approach and treatment of the person – so called patient – and significant others touched by psychosis. The many symposia and workshops on Open Dialogue during these days are the touchstones of this open mind , inspiring ISPS for many years already.
There is more to it however. The place given to the equally crucial existential dimension is really a step ahead to other ‘evidence based’ approaches. The latter are necessary, yet not enough.
It might even hinder creative new approaches, e.g. existential and spiritual in nature.
In that way I was delighted with the presence of Mogobe Ramose with his talk on Ubuntu.
Although time was too short to develop the importance of this revealing African philosophy to the full, it’s my hope that ISPS will take care to integrate other than Western approaches as well to heal psychosis.
Yes, ‘to heal’ is to my opinion the correct verb on handling psychosis with care and cure.

And realization in the second place.As Margreet de Pater mentions in her introduction:
‘This conference is about estrangement and connection’.
These are the two crucial words for psychosis and for the theory and practice of … indeed, healing. 

First of all estrangement.
The kernel is the misery of this psychopathology in all its dimensions, biopsychosocial ànd existential, including spirituality. To make my point, let me take you on a short etymological excursion.
The Dutch language has the sharp word ‘ellende’. In German it’s ‘Elend’, in French ‘misère’, in English ‘misery’. In Middle Dutch (spoken between 1200 and 1500) it had several meanings. One of them is: living in another country in exile. How actual and accurate does it describe not only the current world wide migration but also the core of psychosis as an existential – but most of all– living experienced estrangement from oneself and the world. The importance of this is reflected in some keynote lectures. For instance the ‘Us and Them’ that divides the world and by this ‘bias’ (op)presses ethnic minorities, as expressed by Wim Veling.
Or the link between trauma and psychosis, putting persons into exile, as clarified by Françoise Davoine.
But most of all the keynote speakers who have experienced, really felt, estrangement are a witness to it.
Like Wouter Kusters with his pathoanalysis on how psychosis can reveal and comprehend the present climate catastrophe. Jen Kilyon with the ‘embedded’ exile as a family member.
And surely Brenda Froyen with her own exile story of separate rooms and how she transformed these traumatic experiences into a new way of living, on her own right.

We (Jim van Os, Stijn Vanheule, Brenda Froyen and myself) were also able to bring the advice on DSM 5 classification from the High Council of Health of Belgium. As far as we know it’s the first time worldwide that a public body brings an official advice on this subject. Regretfully the DSM 5 classification has the ‘potency’ to bring estrangement by reification and essentialism in diagnosing.

The second crucial word is connection.
And how. On the floor: open and friendly conversations, exchanges of ideas, possibilities to meet on the sunny terraces in Rotterdam.
To me ISPS conferences are always creative meeting places, every time again.
But the many workshops, oral sessions and symposia share the same concern: connection is the word for change. From Soteria (Israel and other countries) to ‘Villa Voortman (Belgium – a shelter place for those persons with psychiatric problems who are refused, even rejected by mainstream psychiatry).
 
As a conclusion , let’s put it straight: it’s the politics stupid. If we understand politics as the differentiation between inner and outer – with all its tensions – on macro, meso and micro level and if we comprehend psychosis as the struggle between inside and outside, we can imagine the huge importance of this Rotterdam congress. 

Marc Calmeyn
Psychiatrist & psychoanalyst
Baccalaureate in philosophy
PC Onzelievevrouw Bruges
Private Practice ‘Lelieveld’ Loppem Belgium
www.marccalmeyn.be

Op deze pagina van het You-tube channel van de ISPS International is er nog zeer veel materiaal terug te zien.
Ook op deze pagina van You-tube vind je nagenoeg alle lezingen nog eens terug

Er zijn nog een aantal lezingen van het congres hier terug te vinden
Tina Rahimy
Jen Kilyon
Wim Veling
Ingo Lambrecht